HANDELSBEURS Concertzaal (Gent) maakt ruimte voor diversiteit

item_left

item_right

HANDELSBEURS Concertzaal (Gent) maakt ruimte voor diversiteit

an

In 2015 publiceerde Demos de visietekst ‘Ruimte maken’, een reflectietekst over de aanpak van diversiteit en interculturalisering in de cultuursector. Daarin pleiten we ervoor om naast het diverser maken van de gesubsidieerde circuits ook informele netwerken en parallelle circuits te erkennen en bruggen te bouwen tussen beide. In onze zoektocht naar ‘ruimtemakers’, cultuurhuizen die met dit pleidooi aan de slag gaan, komen we op een donderdagnamiddag terecht bij De Handelsbeurs voor een gesprek met artistiek directeur en programmator Wim Wabbes en communicatieverantwoordelijke Claire Van Trimpont.

Demos: Ruimte maken voor diversiteit, hoe doen jullie dat in de Handelsbeurs?

Wim: “Op zoek gaan naar andere expertise is in deze sector helemaal niet gebruikelijk. Er wordt vanuit het kunstenveld in de eerste plaats van ons huis verwacht dat we scherpe artistieke keuzes maken. Een eerste format waarin we proberen om meer rek te steken op onze programmatie was Istanbul Ekspres, een jaarlijks festival in samenwerking met De Centrale. De eerste editie was in 2007 nadat ik een paar keer in Istanbul was geweest en totaal verpletterd was door de muziekwereld daar. Ik ging op zoek naar underground muziek die nauw aansluit bij wat wij hier brengen.

Maar te weinig aandacht ging naar het feit dat hier in Gent wel 10 procent mensen met Turkse roots wonen. Waar luisteren zij graag naar? Zijn zij niet meer geïnteresseerd in Turkse popmuziek die te weinig gedistribueerd wordt in Europa? Als wij de pretentie hebben om een Turks muziekfestival te organiseren, zou het nogal grof zijn om voorbij te gaan aan wat Turkse Gentenaren graag horen.”

Demos: Wat was dan de volgende stap?

Wim: “We werken samen met programmator Atilla Bakiroglu, een Gentenaar die in Turkije gewoond en gestudeerd heeft. Hij heeft een zeer ruim netwerk van Turkse Gentenaren en toetst zijn voorstellen ook via Facebook. Daardoor voelt hij goed aan wat gaat werken en wat niet. En dat combineren we met dingen die we zelf interessant vinden, zoals de psychedelische rockband Baba ZuLa.”

Claire: “Daar kwamen uiteindelijk ook veel Turkse Gentenaren naar luisteren. Eerst dacht ik dat het vooral een Westers publiek was, maar er werd wel ‘bir daha’ geroepen en niet ‘bis’. Een fantastische sfeer.”

Wim: “Atilla weet in te spelen op het Turkse publiek. Door hem een groter aandeel te geven in de programmatie en het nu zelfs volledig op zich te laten nemen, is de mengeling in het publiek veel beter. Het publiek van Istanbul Ekspres bestaat nu ongeveer voor de helft uit Turkse Gentenaren.”

Claire: “De brochure die we maken is tweetalig Nederlands-Turks. De communicatie verloopt eigenlijk echt op twee sporen. Atilla weet waar ze in de Sleepstraat of in Brussel affiches moeten hangen. Wij proberen meer ons eigen publiek te bereiken, die door Istanbul Ekspres worden aangetrokken door de uitbundige sfeer.”

Demos: Staan Turkse Gentenaren ook zelf op het podium?

Wim: “Voorlopig blijft het bij bands uit Turkije. De Turkse muzikantengemeenschap in Gent beperkt zich nogal fel tot huwelijken. Het zijn vaak feestbands, die het repertoire van Anatolische volksmuziek spelen. Ze verdienen daar goed hun geld mee en spelen ook in andere steden. Ze voelen minder de nood om andere muziek te spelen en andere professionele podia of clubs op te zoeken. Dat zet een beetje een rem op de Turkse klassieke muziekscène in België. Er zijn er natuurlijk wel, zoals Mustafa Avsar van het Muzikantenhuis.

Jongeren luisteren dan weer vooral naar popmuziek en hiphop. Turkse bands die daarmee bezig zijn, zoals de rapper Ceza, hebben een enorme aantrekkingskracht bij een heel jong pubiek. Veertienjarigen komen daarop af en hebben de tijd van hun leven. Meestal koppelen we daar ook iets aan zoals een DJ Grasshopper zodat die twee werelden bij elkaar gebracht worden. Dat zijn grote succesnummers.”

Demos: Zijn er andere formats waarin jullie wel een podium geven aan Gentenaren van diverse origine?

Wim: “Sinds twee jaar experimenteren we in samenwerking met De Gentse Lente en IN-Gent met een nieuwe format, Soirée Harira. Op deze avonden organiseren we een multidisciplinaire line-up van artiesten en netwerken die de verschillende culturele praktijken toont die onze stad en bij uitbreiding Vlaanderen rijk is. Daarmee bereiken we gemeenschappen die voor ons enkel bereikbaar zijn dankzij tussenfiguren zoals Jamila Channouf en Mehdi Maréchal van De Gentse Lente.”

Demos: Wat hebben jullie deze artiesten te bieden?

Wim: “Wij zorgen dat de omstandigheden perfect zijn voor muzikanten die vaak binnen hun eigen circuit zitten waar die professionele omkadering ontbreekt. We vergoeden hen eerlijk en nodigen die muzikanten nadien uit op Kraakpand. Dat is een muziekformat van de Handelsbeurs dat al langer bestaat en waarop we vier bands op één avond op hetzelfde podium presenteren. Ze spelen afwisselend, naast elkaar op het podium. Op één avond komen er zo verschillende genres aan bod, van jazz, wereldmuziek, klassieke muziek tot pop en rock. Die avonden trekken een avontuurlijk publiek aan.

Intussen hebben we ons geëngageerd om op elke editie van Kraakpand minstens één kunstenaar uit het aanbod van Soirée Harira uit te nodigen. Daarmee willen we continuïteit creëren en ervoor zorgen dat onze inspanningen niet blijven bij een avond per jaar. We moeten creatief blijven zoeken naar geschikte formats om te zorgen dat die diversiteit kan binnensluipen in onze reguliere werking.”

Claire: “Soirée Harira is ideaal om te kijken wie er tussenzit en met wie je potentieel iets kan doen in de rest van je programmatie.”

Wim: “We komen ook in contact met individuele muzikanten, zoals de Syrische violist Shalan Alhamwy. Hij zocht repetitieruimte en die hebben we hem geboden. Maar bij hem was het niet nodig om hem in contact te brengen met andere professionele muzikanten. Hij heeft daar zelf zijn weg in gevonden en speelde op een editie van Kraakpand met Robbe Kieckens en Lara Rosseel. Ik sta erop om mensen te behandelen als muzikant en niet te benaderen vanuit hun achtergrond of migratieverhaal.”

Demos: Hoe verhoudt zo’n format als Soirée Harira zich tot de rest van je programmatie? En hoe krijg je je reguliere publiek mee?

Wim: “Dat is niet altijd evident. Het zou fout zijn als het publiek een totaalconcept als Soirée Harira alleen gaat taxeren op het professionele niveau. Als je voelt dat iemand niet veel verder komt dan amateurniveau dan moet je gaan sleutelen aan de manier waarop je dat presenteert. Nog altijd met dezelfde professionaliteit, want ik vind niet dat je daarop moet inboeten. Maar toch anders dan dat je alle spots zet op die muziek, want dan gaat je publiek misschien ontevreden naar huis.”

Claire: “Je kijkt gewoon naar de formats waarin je dat kan plaatsen. Soirée Harira is een samengestelde avond waarbij iedereen zijn deeltje heeft. Het is nooit een volledig concert, wat de instap makkelijker maakt. Bij Soirée Harira en Kraakpand speel ik in de communicatie ook iets meer in op de sfeer. Dat zijn echt belevingsavonden, waarvoor mensen tickets kopen voordat ze weten wie er komt. We gaan niet communiceren over het feit dat een muzikant een vluchteling is, maar we zetten uiteraard wel de communicatiekanalen in van de partners die de avond zelf mee organiseren, zoals IN-Gent. Die brengen een heel eigen publiek mee.”

Wim: “En ander publiek brengt ook een andere concertbeleving met zich mee. Daar moet je op een bepaalde manier aandacht voor hebben of rekenschap van geven. Het moet bijvoorbeeld kunnen dat de vrienden van een muzikant komen kijken en gewoon weggaan als die gedaan heeft met spelen. En soms gaat het er hier al wat feestelijker aan toe dan anders.”

Demos: Zetten jullie naast het presenteren van divers talent ook in op educatieve of participatieve projecten?

Wim: “Ja, maar dat is nieuw. We hebben vorig jaar samengewerkt met KOPERGIETERY voor het project ‘Blazen en Zuchten’. Muzikanten begeleidden workshops in de Rabot werking van KOPERGIETERY. Dat project bereikte vooral kinderen met een etnisch diverse achtergrond via de Freinetschool Mandala en de kinderwerking El Paso. In de toekomst willen we dit blijven doen, maar dan meer inclusief door het open te trekken naar alle kinderen in de Rabotwijk.

Zo’n project brengt je serieus uit je comfortzone. Voor de begeleidende muzikanten was het een zoektocht naar nieuwe invalshoeken en methodieken om een ingang te vinden bij die kinderen. En door te werken met improvisatiemuziek en zelfbouwinstrumenten was het ook voor de kinderen zelf heel spannend en nieuw. We willen met dergelijke projecten kinderen –en waarom niet ook volwassenen- uitbundig laten musiceren en hun remmingen voor muzikale expressie wegnemen. Het is een heel actuele zoektocht in huis momenteel: Wat zijn de noden die nog leven in deze stad aan muziekbeleving en muziekparticipatie? En hoe kunnen we daarop inspelen?

We willen de rijkdom tonen van de verschillende gemeenschappen hier. Sommige mensen leven op maat van zeven achtste, bij wijze van spreken. Terwijl wij vooral drie vierden gewoon zijn. Dat maakt het zo boeiend. Je moet elkaar daarin zoeken en vinden. Ik zie zo’n workshops dan ook niet echt als een educatief project, maar meer als samen muziek maken. Het gevoel dat je samen één groot orkest vormt. En iedereen leert daaruit wat hij zelf wil en op zijn eigen manier.”

Demos: Hoe veranker je al die nieuwe projecten intern? Heb je de nodige competenties in huis?

Wim: “We beseffen heel goed dat we toegevoegde expertise moeten opzoeken rond diversiteit, maar ook op pedagogisch vlak. Daar zoeken we sterke partners voor om mee samen te werken. Via die samenwerking komen er nieuwe mensen in ons huis die hier mee komen werken, van de techniek, het podium tot de keuken en de vrijwilligersploeg. Maar we moeten daar nog op een meer structurele manier mee aan de slag. Want die projecten hebben ook gevolgen voor de hele werking. We kunnen niet alles blijven verderzetten. Misschien moeten we andere dingen minder doen.”

Claire: “Op ecologisch vlak hebben we al stevige stappen vooruit gezet de voorbije jaren. Nu willen we onze sociale duurzaamheid uitbouwen. Daarin moeten we ook ons publiek meenemen. Mensen moeten beseffen dat het belangrijk is dat we dat doen. Als muziekhuis hebben we een belangrijke maatschappelijke rol. Er komt veel publiek over de vloer en je geeft dat toch maar allemaal mee.”

Van 15 tot en met 19 november 2017 kan je het Turkse muziekfestival Istanbul Ekspres bijwonen. Op zaterdag 9 december 2017 kan je er terecht voor een volgende Soirée Harira.
Meer informatie: http://www.handelsbeurs.be/nl

 

Tekst: An Van den Bergh
Foto's: Rudi Carlier