Het belang van meetingpoints voor moslimjongeren

item_left

foto(c)MSC_ahlan

item_right

Het belang van meetingpoints voor moslimjongeren

kris

Het is lang geleden dat we nog zo'n noodzaak voor een initiatief voelden als tijdens de voorstelling van de meetingpoints, op 29 november jongstleden. Meetingpoints zijn een initiatief van het Mondiaal Sociaal Centrum (MSC) uit Antwerpen en Formaat, de federatie van jeugdhuizen in Vlaanderen. Tijdens de meetingpoints kunnen moslimjongeren in een veilige omgeving met elkaar in gesprek gaan. En daar is een bijzonder grote nood aan, zo leerden we tijdens de voorstelling.

foto(c)MSC_ahlan

De aanslag van 9/11 had niet alleen een verwoestende impact op de Twin Towers in New York, maar ook op de positie van jonge moslims in heel wat landen, waaronder het onze. Van de ene dag op de andere werden kinderen en jongeren geconfronteerd met een maatschappelijke hetze tegen de religie die ze van hun ouders en grootouders hadden meegekregen. Hun geloofsovertuiging werd vereenzelvigd met geweld en terreur, stond plots haaks op westerse waarden en heette achterlijk en verwerpelijk. 

Met de maatschappelijke schijnwerpers gericht op dit deel(tje) van hun identiteit is het niet verwonderlijk dat veel jongeren zich sterker in hun geloof gingen interesseren. En net daarin vonden en vinden ze te weinig ondersteuning. On- of kortgeschoolde (groot)ouders baseren zich eerder op tradities en gewoontes dan op een doorgedreven kennis van de islam om hun geloof vorm te geven. Binnen het onderwijs vinden jongeren onvoldoende kapstokken en hun kennis van het Arabisch is te ontoereikend om in de moskee te kunnen volgen.

In de media wordt het debat over de islam sterk versimpeld en ongenuanceerd gevoerd, zoals onder andere aangekaart in deze column van Ikrame Kastit of recent door Aya Sabi. Daardoor gaan jongeren steeds vaker op het internet op zoek naar een meer originele, zuivere en diepgaande beleving van hun geloof en hoe ze die in hun dagelijks leven kunnen omzetten door middel van gedragsregels voor wat toegelaten en wat verboden is.

Tegengewicht

De meetingpoints van MSC en ook debat- en gespreksavonden van andere (koepels van) zelforganisaties proberen hier een tegengewicht aan te bieden door in de vrije tijd wel de nodige ondersteuning te geven aan zoekende moslimjongeren. De meetingpoints creëren een veilige omgeving waar jongeren met elkaar in gesprek kunnen gaan over allerlei thema's en taboes. De discussies en gesprekken worden opgehangen aan allerlei vragen en stellingen en op gang getrokken door een hele reeks filmpjes waarin verschillende jongeren hun mening of antwoord geven. Deze methode vormt een krachtige manier om jongeren te confronteren met een veelheid aan stemmen en meningen en om hen te ondersteunen om hun eigen mening te vormen en hun eigen stem te vinden. De aanwezigheid van een expert en een islamdeskundige helpen om bepaalde uitspraken te kaderen. Een moderator leidt alles in goede banen.

Met de steun van de Vlaamse Overheid en samen met Formaat werd dit van oorsprong Antwerpse initiatief uitgeprobeerd in Gent, Lokeren, Kortrijk en Mechelen. De publicatie 'Positiviteit in elke identiteit' bundelt de belangrijkste bevindingen uit de gesprekken. De toolbox van de meetingpoints, met alle bijhorende filmpjes, staat binnenkort volledig online.

Tijdens de workshops op de voorstellingsdag voelden we een grote nood bij leerkrachten, sociaal werkers en educatief medewerkers om een dialoog aan te gaan met moslimjongeren. Dat maakt hen soms tot witte raven binnen hun werkcontext die vaak eerder afwijzend reageert. Doorgaans willen ze de jongeren beter leren kennen en begrijpen, maar soms lijken ze er ook op gebrand om 'de' moslimjongere bepaalde opvattingen uit het hoofd te praten of argumentatie te ontkrachten. Natuurlijk snappen we dat geëngageerde mensen bepaalde uitspraken over holebi's of over de gelijkheid van man en vrouw willen counteren. Toch lijken enkele reflecties op hun plaats.

Ruimte en steun

De meetingpoints laten net de grote diversiteit zien aan meningen en opvattingen binnen de groep van jonge moslims en willen die ook versterken. Dé moslimjongere bestaat niet. Veel jongeren zijn op zoek en testen standpunten en richtlijnen uit. De luidste roepers zijn zelden representatief voor de hele groep. Sommige uitlatingen over seksuele voorkeur of over de gelijkheid van man en vrouw zijn bovendien een uitvergroting van opvattingen en praktijken die nog steeds wijd verspreid zijn in brede lagen van de bevolking. Te sterk en te eenzijdig de aandacht richten op moslimjongeren en op dit deelaspect van hun identiteit, zet hen steeds verder vast in de hoek waar de klappen vallen. Maar hoe kunnen we ervoor zorgen dat we deze jongeren niet isoleren, zonder zelf onverschillig te worden of de dialoog uit de weg te gaan?

Deze jongeren hebben in de eerste plaats nood aan en recht op plaatsen waar ze terecht kunnen met geloofsvragen en zich kunnen verbinden met geloofsgenoten. Initiatieven binnen de moslimgemeenschap die een diversiteit aan standpunten mogelijk maken en de islam duiden, verdienen ruimte en steun. Het zijn geen plaatsen die integratie tegengaan, integendeel. Jongeren kunnen er een positiever zelfbeeld aan ontlenen. Uit de rijkdom van verschillende talen en culturele achtergronden ontlenen deze jongeren het gevoel dat zij the best of both worlds kunnen halen.

Tegelijk blijft er een grote nood aan andere plaatsen en contexten waar jongeren zich kunnen verbinden op basis van andere deelaspecten van hun identiteit, zonder dat religie telkens een dominant thema wordt of verbinding in de weg staat. Daar kunnen afspraken over worden gemaakt.

We kunnen de klok niet terug draaien naar voor 9/11. Maar met voldoende religieuze tolerantie, vertrouwen en steun kunnen we jongeren helpen om met alle deelaspecten van hun identiteit een plaats te vinden in deze samenleving, terwijl we voor iedereen een rode lijn blijven trekken voor alle uitingen van discriminatie, intolerantie, haat en geweld. Door onze focus voldoende te blijven leggen op gelijke kansen, structurele problemen en sociale ongelijkheid kunnen we ervoor zorgen dat we ons niet laten meeslepen in de exclusieve aandacht die momenteel gaat naar het religieuze deelaspect van de identiteit van deze jongeren. Net door een plaats te geven aan de religieuze deelidentiteit en de ervaringen van de racisme en discriminatie, kan er ruimte groeien om onderliggende structurele problemen te onderkennen en aan te pakken.