Zichtbaar welkom: Club Dérive bouwt een andere clubervaring

Stel dat het organiseren van een clubavond begint met de vraag wie vindt vandaag nog geen plek op onze dansvloer? Dat is precies wat Club Dérive, samen met m0nt4ge en Dancefloor Intimacy, onderzocht. Het resultaat? Een nacht vol muziek, zorg en aandacht, en een praktijkvoorbeeld van hoe inclusie in het nachtleven méér kan zijn dan een goeie intentie.

Een collectief dat beweging maakt

Club Dérive is geen klassieke feestorganisator, maar een collectief dat clubcultuur benadert als gedeelde ruimte: een plek waar je niet alleen komt om te dansen, maar waar je ook meedenkt over hoe die plek wordt gemaakt. 
Voor dit project gingen zij de samenwerking aan met Dancefloor Intimacy, een organisatie die focust op veilige en toegankelijke dansvloeren, én met m0nt4ge, een initiatief dat kunstenaars en deelnemers rond participatief werken verbindt.

Hun gedeelde vraag: hoe ziet een clubavond eruit wanneer mensen met een fysieke beperking of neurodivergentie écht vanaf het begin betrokken worden bij het ontwerp?

Co-creatie als methode

In Recyclart werd een reeks workshops opgezet met veertien deelnemers. Mensen met fysieke beperkingen, rolstoelgebruikers, mensen met ADHD, autisme of andere vormen van neurodivergentie. Niet als proefpubliek, maar als mede-ontwerpers.

Samen bekeken ze alles wat toegankelijkheid in het nachtleven beïnvloedt:

Belichting: hoe vermijd je overprikkeling zonder de sfeer te verliezen?
Circulatie: brede doorgangen, vlakke vloeren, duidelijke zichtlijnen.
Dansvloerdynamiek: wat betekent bewegingsvrijheid voor een rolstoelgebruiker?
Zones: een combinatie van high-stimuli en low-stimuli plekken, voor wie energie zoekt én wie net rust nodig heeft.

De scenografie die zo ontstond was geen cosmetische upgrade, het was een herdenken van wat een dansvloer kan zijn. Midden in de zaal werd een brede oprij-ramp geplaatst, niet verborgen maar zichtbaar en integraal onderdeel van de ruimte.

Representatie op en naast het podium

Een van de valkuilen in inclusiewerk is dat organisatoren wel de ruimte willen openen, maar de programmering ongemoeid laten. Club Dérive koos voor een andere aanpak: geen ‘creatief puzzelen’, wel bewust nadenken over representatie.

Zo staat onder andere pre_silent, een Brusselse kunstenaar in een rolstoel die experimentele techno maakt, op de line-up. Daarnaast draaien artiesten zoals mariimals en wordt de releaseshow van iz_kiche gepresenteerd. Niet als uitzondering, maar als integraal deel van de nacht: wie welkom is aan de deur, verdient ook een plek op het podium.

Meer dan een avond: een oefening in hospitality

Wat Club Dérive hier doet, is eigenlijk een vorm van radicale hospitality. Ze kijken niet naar toegankelijkheid als een checklist van infrastructuur, maar als een houding: hoe kunnen we een ruimte ontwerpen waar zorg en plezier samengaan?

Dat vertaalt zich in duidelijke communicatie op voorhand:

• Duidelijke communicatie vooraf over wat er kan en wat er is aangepast.
• Zichtbare toegankelijkheidsfuncties zoals aangepaste toiletten, een aangepast barblad, extra vrijwilligers en een low-sensory ruimte.
• Medewerkers die weten hoe ze mensen kunnen ondersteunen. 
• Een avondritme waarin verschillende soorten aanwezigheid én behoeften een plek vonden.

Het resultaat is een clubavond die niet 'aangepast' voelt, maar vanzelfsprekend inclusief. Een plek waar verschillende lichamen en energieën naast elkaar kunnen bestaan zonder dat iemand zich moet wegcijferen.

Wat kan de vrijetijdssector hiervan leren?

Het traject van Club Dérive toont hoe je inclusie vanaf het begin kan meebouwen:

• Ervaringsdeskundigen zijn co-ontwerpers, geen proefkonijnen.
• Toegankelijke keuzes moeten zichtbaar zijn, verborgen oplossingen blijven vaak onbenut. 
• Denk in zones, ritmes en variatie. Niet iedereen volgt hetzelfde tempo of heeft dezelfde prikkelbehoefte.
• Representatie gaat verder dan infrastructuur. Ook line-ups, crew en communicatie maken deel uit van inclusie. 
• Samenwerking versterkt elke stap. Inclusie vraagt tijd, expertise en continue feedback.

Wie de toekomst van het nachtleven wil herdenken, kan met dit voorbeeld alvast aan de slag.