Een sportfederatie in beweging: hoe Atletiek Vlaanderen aan de slag ging met inclusie

“Inclusie start bij de eigen werking”

Hoe maak je van atletiek een inclusieve sport waaraan iedereen kan deelnemen? Voor Paula Vanhoovels, verantwoordelijke diversiteit bij Atletiek Vlaanderen, was het de laatste grote uitdaging binnen haar rijke carrière bij de sportfederatie. Ze vertelt over het traject dat Atletiek Vlaanderen liep en over de impact op de clubs: “Je kan niet verwachten dat clubs inspanningen leveren als de federatie het voorbeeld niet geeft.”

Verander de wereld, begin bij jezelf. Dat aloude credo geldt nog steeds, ook anno 2025. In een eerste fase van het diversiteitstraject stond dan ook een kritische blik op de federatiewerking centraal. Vanhoovels: “Ik wou echt dat er vanuit de federatie een interne analyse werd gemaakt: waar staan we, doen we het goed, waar liggen onze verbeterpunten?” Samen met Actiris, de Brusselse dienst voor arbeidsbemiddeling en beroepsopleiding, maakte Atletiek Vlaanderen een kritische doorlichting van haar interne structuren, communicatie en beleidspraktijken. Vanhoovels: “Dat ging over concrete zaken. Zijn onze vacatures inclusief opgesteld? Hoe divers zijn onze bestuurscommissies en de personeelsbezetting? Spreekt onze communicatie iedereen aan? Hoe kunnen we de ondersteuning van onze clubs inclusiever maken?”

Wat deze collectieve oefening in zelfreflectie bijzonder maakte, was de breedte van de betrokkenheid. Iedereen werd in de denkoefening meegenomen: leden van de raad van bestuur, operationele medewerkers, coaches, clubbestuurders en atleten. Het resultaat waren negen strategische doelstellingen die de federatie tegen 2026 wil realiseren. Deze doelen vormen samen een concreet en meetbaar actieplan. Als Atletiek Vlaanderen de doelstellingen realiseert, komt de federatie in aanmerking voor het diversiteitslabel van Actiris. Al is dat slechts de kers op de taart. Vanhoovels: “Het belangrijkste is dat het traject ons doet beseffen dat inclusie start bij de eigen werking. Het maakt van diversiteit een thema dat leeft op alle niveaus van de federatie.”

De clubs activeren

Een van de negen strategische doelen richt zich specifiek op de clubs: de federatie wil hen beter ondersteunen in hun traject naar een meer inclusieve en diverse clubwerking. Een kolfje naar de hand van Demos (deel van publiq), dat sportfederaties helpt dit waar te maken. Atletiek Vlaanderen werkte in samenwerking met Demos een stappenplan uit waarmee clubs stap voor stap kunnen groeien in hun engagement rond inclusie. Kort samengevat bestaat de begeleiding uit een instapsessie over het belang van een meer diverse samenstelling van bestuur en leden, een zelfscan die de club laat nadenken over de eigen drempels en werkpunten en tenslotte een actieplan met opvolging. De clubs formuleren twee concrete acties die ze binnen een periode van zes maanden in de praktijk brengen. Bij een degelijke uitvoering ontvangen ze het diversiteitslabel van Atletiek Vlaanderen.

Belangrijk is dat de begeleiding op maat gebeurt en is afgestemd op de draagkracht van de concrete club. Vanhoovels: “Het moet niet te zwaar zijn. Als zo’n proces te complex wordt, haken clubs af”, legt ze uit. “Wij wilden een laagdrempelige procedure waarmee clubs vlot kunnen starten. Volgens mij is dat gelukt: de scan is eenvoudig, biedt een duidelijke analyse en wijst op concrete verbeterpunten. Clubs kunnen meteen aan de slag.” Het federatietraject biedt clubs met andere woorden een haalbare insteek om met inclusie te starten, zonder hen te overladen.