De toekomst bevindt zich in de ruimte

De toekomst bevindt zich in de ruimte   

voorwoord december 2025

De jeugd is de toekomst! Ja… dat zegt iedereen. Maar hoe verbeelden wij - volwassenen - ons die dan? Of welke verbeelding laten we aan jongeren om die toekomst vorm te geven?

Deze vragen riep de internationale conferentie in Rotterdam op, getiteld: Cross sectoral collaborations for Youth Growth, in oktober dit jaar georganiseerd door Erasmus+. Hier delen we graag enkele gedachten rond ruimte voor jongeren die tijdens de conferentie opborrelden.

Dermot O’Brian, jeugdwerker in Ierland, bracht de conferentie op gang met hevige woorden over de wereld vandaag. De wereld stelt geen voorbeeld met haar uiteengevallen structuren en onverantwoordelijke leiders. In deze wereld vragen wij volwassenen aan jongeren om het ‘goede’ te doen, maar met welk recht van spreken?

Dat is een donker wereldbeeld waar hij in de praktijk op stoot. Zelf vond hij een perspectief om samen met jongeren daarmee om te gaan. Hij heeft het over oefenruimte. Ruimte voor en van jongeren om te kijken wie ze zelf willen zijn en hoe ze willen samenleven. Oefenen betekent kunnen botsen, tafelspringen, stil toekijken, experimenteren en zo veel meer.  Oefenruimte om de toekomst te verbeelden en ze tegemoet te treden.

Jeugdwerk in al haar vormen (internationaal is dit bijvoorbeeld vaak sociaal ingekleurd) kan die ruimte bieden. Je ontmoet mensen, je wordt geconfronteerd, je wordt uitgedaagd of net gerustgesteld. Wat ook uit de groep kwam, is dat oefenruimte er niet is om de toekomst te kunnen vormen. Maar er in de eerste plaats is zodat je als jongere kan ‘zijn’. Je bent er nu, je stem, je doen en laten tellen nu mee.  Dat wij, volwassenen, naar jongeren luisteren en kijken hoe zij de nodige ruimte vormgeven, waar zij op botsen of het nu van verbazing is of weerzin. 

Misschien moeten we dus opletten met die toekomst op de schouders te leggen van jongeren. Maar dat we samen bouwen met de jongeren, dat er zo perspectief ontstaat op de toekomst die ze zullen instappen. 

In Rotterdam kwamen twee praktijkvoorbeelden aanbod die het oefenen in het nu waar willen maken:

Who Am I?! speelt in op oefenruimte door tools aan te reiken om over onderwerpen waar schaamte of pijn omheen hangt, te spreken. De Rotterdamse organisatie ontwikkelde methodieken die voor verschillende leeftijden en achtergronden werken. Ze nemen tijd en brengen expertise binnen om van moeilijke thema’s uitdagende gesprekken te maken. Dat doen ze voor groepen in scholen of bijvoorbeeld buurthuizen, en ze professionaliseren ook begeleiders om dit zelf te doen.

Just A Minute of kortweg JAM wil een inclusieve tool zijn om hulp te vragen zonder labels. want dit is niet bedoeld voor een specifieke groep. Iedereen die een bepaalde ondersteuningsnood heeft, kan hiermee de vraag stellen. Stel dat je een voetbalstadion voor het eerst betreedt. Je weet niet of je die massa wel kan verdragen en je wil meer weten over veiligheidscontroles, dan kan je dat aangeven. Of je hebt moeite met de verplichte fouillering. Je kan dit aangeven, de mensen die je ontvangen zijn getraind om die ‘minuut’ met jou te nemen en je verder te loodsen richting - in dit geval- een fijne voetbalervaring.

Toekomstdenken…

is een manier van denken en handelen overheen allerhande hokjes. Het laat toe dat verschillende perspectieven elkaar ontmoeten en zich verbinden tot/in een nieuwe toekomst. Het zijn de stappen vandaag die invloed hebben op morgen. 

Dus, als we nu ruimte centraal stellen, kunnen we dan jongeren met open vizier de toekomst laten instappen? We hebben er alvast geen raket voor nodig.

Lees ook over het project Gent x Vila Cruzeiro als je nog meer inspiratie zoekt en hou ons op de hoogte van jouw doen en laten. Dankjewel!